Oudtshoorn, 6 Junie 2026 – Wat sal Suid-Afrika kies: ’n Babel — indrukwekkend, doeltreffend, maar uiteindelik onmenslik — of ’n Jerusalem, ’n stad wat saam herbou word waar elke mens ’n plek aan die tafel het?
Op ’n beslissende oomblik vir Suid-Afrika én die wêreld het Pous Leo XIV sy eerste ensikliek, Magnifica Humanitas, op 25 Mei 2026 bekendgestel. Die datum was nie toevallig nie: dit was presies 135 jaar ná Rerum Novarum, die baanbrekende dokument van Leo XIII wat die Kerk se sosiale leer vir die eerste keer sistematies verwoord het. Soos Leo XIII destyds die “nuwe dinge” van die industriële era aangespreek het, so spreek Leo XIV vandag die digitale “nuwe dinge” aan — kunsmatige intelligensie en die digitale rewolusie.
Werkloosheid en waardigheid
Vir Suid-Afrika, met sy skokkende werkloosheidsyfers en ongelykhede, is die boodskap skerp: die mens is ’n doel op sigself, nie ’n middel tot wins nie. Die pous waarsku dat ’n ekonomie wat werk opoffer vir masjiene en outomatisering, ’n “groot kwaad” bewerkstellig. Hy roep op dat tegnologie die mens moet dien, nie vervang nie.
Babel teenoor Jerusalem
Die ensikliek gebruik ’n kragtige beeld: Babel — ’n toring van mag, eendersheid en trots — teenoor Jerusalem, herbou onder Nehemia, deur gedeelde verantwoordelikheid en luister. Babel simboliseer ’n digitale kolonialisme waar ’n handjievol magtige korporasies die wêreld se data besit. Jerusalem verteenwoordig ’n gemeenskap wat saam bou, met God as bron van krag. Suid-Afrika, met sy geskiedenis van koloniale wonde en apartheid, moet kies watter pad dit wil loop.
Waarheid as gemeenskaplike goed
In ’n tyd van vals nuus en digitale manipulasie beklemtoon die pous die noodsaak van ’n “ekologie van kommunikasie”. Hy roep skole en geloofsgemeenskappe op om burgers toe te rus met digitale geletterdheid en wysheid, sodat waarheid die gemeenskap kan dien.
Die kernboodskap
Uiteindelik gaan Magnifica Humanitas nie net oor KI (AI) nie, maar oor die mens self: elke persoon is geskape na die beeld van God, nie ’n datapunt of produksie-eenheid nie. Vir Suid-Afrika, met sy diversiteit en pynlike geskiedenis van ontmensliking, is hierdie visie dringend nodig. Die ensikliek roep op tot solidariteit, waardigheid en ’n ekonomie wat die armstes in die sentrum plaas.
Die keuse
Die Vierde Industriële Rewolusie wag nie vir Suid-Afrika om sy ongelykhede reg te stel nie — dit is reeds hier. Die vraag is eenvoudig maar diep: gaan ons ’n nuwe Babel bou, of ’n Jerusalem waar elke mens ’n plek het?
Vertaal en aangepas vanaf die oorspronklike artikel deur Russell Pollit SJ
